De Morgen: column Einstein

 

Column verschenen in de krant van vrijdag 12 februari 2016, en online.

“Waar denk je aan?”, vroeg mijn vriendin toen ik eergisteren tijdens het ontbijt al dromend in het lege Bert en Ernie-bord van onze dochter zat te staren. “Zwaartekrachtgolven”, zei ik. Een liefdevol lachje, omdat ze dát niet meteen had verwacht. En eerlijk, ik was zelf ook verrast. Want waarom zou een moleculair bioloog ‘s morgens überhaupt over hogere fysica nadenken?

Misschien omdat ik later – als ik groot ben – astrofysicus wil worden. Ooit duik ik via de chemie, waar ik destijds begonnen ben, de fysica in. Ooit. Voorlopig troost ik me met de gedachte dat het voor wetenschappers nuttig is om af en toe over het muurtje te kijken, ver buiten het eigen vakgebied.

Los daarvan konden we de laatste weken niet echt om de golven heen surfen. Twitter gonsde in september vorig jaar voor het eerst van de geruchten. En sinds het natuurkundig observatorium LIGO zijn persconferentie aankondigde, kan je ‘alles’ over zwaartekrachtgolven leren in één minuut, in drie minuten, in tien vragen of in stripvorm. Experten trachten de theorie heerlijk helder uit te leggen, en slagen daar af en toe wonderwel in. Niet iedereen is dezelfde mening toegedaan, maar ik ben grote fan van wetenschap in de huiskamer. En aan de ontbijttafel.

En toegegeven, de gecreëerde buzz werkt, want ook ik had ’16.30 CET – persconferentie LIGO’ in mijn agenda staan. Is deze ontdekking dan zoveel belangrijker dan een andere? En verdient ze daarom méér (pers)aandacht? Dat is moeilijk te zeggen, en u en ik hebben op relatief korte termijn wellicht meer aan een medicijn tegen alzheimer. Maar hier komt zoveel schoonheid bij elkaar dat dit het wel eens zou kunnen zijn.

Bijna exact honderd jaar nadat het voorspeld werd door Einstein, volgt de empirische bevestiging. Zouden we als mens niet aangetrokken worden door het feit dat een brein jaren vooruit kan lopen op technologie? De golven zouden ons ook een compleet nieuwe inkijk geven in het ontstaan van het universum. Ik weet het, de Syrische vluchtelingen liggen daar nu écht niet wakker van, maar wat zou het mooi zijn als ook die vraag opgelost raakt.

De persconferentie had trouwens alles wat ze moest hebben: dé bevestiging, elastisch kippengaas en details die voor niet-fysici moeilijk te volgen zijn. Zelfs ik was een beetje ontroerd. Maar heel af en toe stelde ik me tijdens de livestream de vraag wat het zou teweegbrengen als volgend jaar blijkt dat het allemaal niet klopt. Dat er een fout in de software zat, of een verkeerde interpretatie van de data. Dacht Joseph Weber ze in 1969 al niet eens waargenomen te hebben? Maar ook dat zou mooi zijn, en absoluut geen reden om aan de wetenschap te twijfelen, want zo werkt kennisopbouw nu eenmaal.

Tevens zou het een fantastische gelegenheid zijn om, naast de resultaten, ook eens de interne wetenschappelijke keuken te belichten. Ach, ik laat die gedachte maar voor wat ze is, stiekem hoop ik gewoon dat Einstein het bij het rechte eind had. Ook wetenschap heeft helden nodig.

Na dat lachje van mijn vriendin kwam de vraag wat die golven dan precies zijn. Ik deed mijn best om wat ik gelezen en gehoord had te hertalen, en ik vond het zalig dat die prachtige wetenschap een gespreksonderwerp werd op een doodgewone ochtend in een rijhuis in Oostende.

© Hetty Helsmoortel